Versterken sociale basis Den Haag

Van oudertraining naar een sterke sociale basis: de kracht van bewoners in Den Haag

Wat gebeurt er als je bewoners niet alleen ondersteuning biedt, maar hen ook de ruimte geeft om hun eigen kennis en ervaring in te zetten voor anderen? Als zij niet alleen deelnemen aan een programma, maar ook mede-eigenaar worden van de ondersteuning in hun eigen stad?

Dat is de ontwikkeling die Het Begint Bij Mij in Den Haag heeft doorgemaakt. Wat begon met enkele oudertrainingen is uitgegroeid tot een gezamenlijke aanpak waarin bewoners, professionals en maatschappelijke organisaties elkaar versterken en samen bouwen aan een sterke pedagogische en sociale basis in de Haagse wijken.

Van een kleine pilot naar een gezamenlijke aanpak

In 2019 startten we in Den Haag met enkele trainingen van Het Begint Bij Mij voor groepen ouders en professionals. Een jaar later werden de eerste professionals van de opvoedsteunpunten opgeleid tot trainer.

Het enthousiasme van de deelnemende ouders en hun wens om het programma binnen hun eigen gemeenschap door te geven, brachten een nieuwe ontwikkeling op gang. In 2022 startten we een pilot waarin ouders werden opgeleid tot trainer en assistent-trainer. Zo kregen zij de mogelijkheid om hun eigen kennis en ervaringen in te zetten om andere ouders te ondersteunen.

Deze stap bleek veel meer te betekenen dan alleen een uitbreiding van het aantal trainers. We ontdekten dat bewoners vanuit hun eigen ervaringen, contacten en netwerken andere ouders kunnen bereiken die niet vanzelfsprekend de weg naar professionele organisaties vinden. Ouders die misschien nog geen concrete hulpvraag hebben, maar wel behoefte hebben aan herkenning, uitwisseling en steun.

Wat begon als een pilot is, inmiddels uitgegroeid tot een aanpak waarin de kracht van bewoners een vanzelfsprekend onderdeel vormt van de ondersteuning van ouders in de wijken. De samenwerking tussen bewoners en professionals staat daarbij centraal.

Wat levert deze manier van werken op?

1. We bereiken ouders die anders buiten beeld blijven

Niet iedere ouder vindt vanzelfsprekend de weg naar professionele ondersteuning. Taalbarrières, culturele verschillen, schaamte, wantrouwen tegenover instanties of onbekendheid met het beschikbare aanbod kunnen daarbij een drempel vormen.

Bewoners die zelf ervaring hebben met opvoeden en opgroeien in verschillende omstandigheden, kunnen gemakkelijker aansluiting vinden bij deze ouders. Ze herkennen situaties, begrijpen de leefwereld en weten hoe belangrijk vertrouwen en herkenning zijn. Vanuit hun eigen ervaringen kunnen zij een verbinding leggen die voor ouders soms moeilijker tot stand komt via professionele organisaties.

Zo ontstaat een laagdrempelige omgeving waarin ouders zich welkom en veilig voelen om ervaringen te delen en van elkaar te leren. Dit maakt het mogelijk om ouders eerder te bereiken, ook wanneer er nog geen concrete hulpvraag is of de stap naar professionele ondersteuning nog te groot voelt.

2. We versterken ouders én hun sociale netwerk

Het Begint Bij Mij richt zich op de ouder als persoon. Ouders werken aan hun zelfvertrouwen, zelfreflectie en communicatie. Ze ontdekken hun eigen kwaliteiten en mogelijkheden en versterken hun vermogen om zelf keuzes te maken en regie te nemen.

Minstens zo belangrijk is wat er tussen ouders ontstaat. Tijdens de trainingen leren zij elkaar kennen, ontdekken ze dat ze niet alleen staan en ontstaan contacten die vaak ook na afloop blijven bestaan. Ouders vinden steun bij elkaar en bouwen aan hun eigen sociale netwerk.

Door regelmatig ontmoetingen te organiseren tussen oud-deelnemers, stimuleren we dat deze contacten blijven bestaan en zich verder ontwikkelen.

Zo versterken we niet alleen individuele ouders en gezinnen, maar ook de onderlinge verbondenheid en de pedagogische basis in de wijk.

3. We verbinden de kracht van bewoners met professionele ondersteuning

De inzet van bewoners betekent niet dat professionals overbodig worden. Juist de combinatie van ervaringskennis en professionele deskundigheid maakt Het Begint Bij Mij bijzonder.

Bewoners brengen herkenning, vertrouwen en verbinding met lokale gemeenschappen en netwerken. Professionals brengen hun deskundigheid in, ondersteunen en coachen de trainers en helpen om eventuele aanvullende ondersteuningsbehoeften tijdig te signaleren.

Wanneer blijkt dat een ouder of gezin meer nodig heeft dan het programma kan bieden, kan waar nodig een verbinding worden gelegd met aanvullende hulp.

Zo ontstaat een brug tussen de informele en formele wereld. Ouders hoeven niet direct de stap naar een hulpverleningsorganisatie te zetten, maar kunnen vanuit een vertrouwde omgeving groeien naar het vragen en ontvangen van ondersteuning wanneer dat nodig is.

4. We creëren nieuwe mogelijkheden voor bewoners om mee te doen

De ontwikkeling van Het Begint Bij Mij stopt niet bij deelname aan een training. Ouders die enthousiast zijn en hun ervaringen willen inzetten voor anderen, kunnen doorgroeien naar assistent-trainer, trainer en, voor sommigen, uiteindelijk coach.

Daarmee krijgen bewoners de kans om hun talenten te ontdekken, nieuwe vaardigheden te ontwikkelen en op een betekenisvolle manier bij te dragen aan hun omgeving. Voor sommige bewoners opent dit ook nieuwe mogelijkheden voor vrijwilligerswerk, maatschappelijke participatie of een volgende stap richting opleiding of werk.

De aanpak versterkt daarmee niet alleen de ouders die deelnemen, maar investeert ook in de persoonlijke ontwikkeling, betrokkenheid en eigen kracht van bewoners.

5. Een andere manier van samenwerken vraagt tijd

De samenwerking tussen bewoners en professionals biedt veel kansen, maar ontstaat niet vanzelf. Het vraagt iets van beide werelden.

Van professionals vraagt het om vertrouwen in de kennis en kwaliteiten van bewoners. Om ervaringskennis te erkennen als een waardevolle bron van kennis, naast professionele en wetenschappelijke kennis. En om ruimte te geven aan bewoners: niet altijd zelf de regie nemen, maar ook faciliteren, ondersteunen en aansluiten bij wat bewoners zelf kunnen en willen betekenen.

Van bewoners vraagt het om vertrouwen in professionals, inzicht in hun rol en mogelijkheden en het ontwikkelen van vaardigheden om hun ervaringen op een zorgvuldige en veilige manier in te zetten voor anderen.

Gelijkwaardig samenwerken is daarbij niet vanzelfsprekend. Er zijn verschillen in positie, kennis, taal en verwachtingen. Het vraagt tijd om elkaar te leren kennen, vertrouwen op te bouwen en te ontdekken hoe ieders kwaliteiten het beste tot hun recht komen.

We zien dit niet als een belemmering, maar als een wezenlijk onderdeel van de ontwikkeling. Een duurzame samenwerking tussen het formele en informele netwerk vraagt om een lange adem, ruimte om te leren en de bereidheid om bestaande werkwijzen soms opnieuw te bekijken.

6. Samen bouwen aan een sterke sociale basis

Met Het Begint Bij Mij laten we zien wat er mogelijk wordt wanneer de kennis, ervaring en kracht van bewoners daadwerkelijk onderdeel worden van de ondersteuning in de wijk.

Voor gemeenten biedt deze aanpak kansen om te investeren in preventie, bewonersparticipatie en een sterke sociale basis. Voor maatschappelijke organisaties en jeugdhulpaanbieders biedt het mogelijkheden om nieuwe doelgroepen te bereiken, eerder in contact te komen met gezinnen en ondersteuning beter te laten aansluiten bij de leefwereld van bewoners.

Het Begint Bij Mij is daarmee meer dan een oudertraining. Het is een manier van samenwerken waarin bewoners, professionals en organisaties elkaar versterken. Samen bouwen zij aan een omgeving waarin ouders zich gesteund voelen, kinderen kansrijk kunnen opgroeien en bewoners zelf een actieve rol kunnen spelen in hun gemeenschap.

7. Ook in jouw gemeente aan de slag?

Vanuit Peer3 delen we graag de kennis en ervaring die we de afgelopen jaren hebben opgedaan met de ontwikkeling en uitvoering van Het Begint Bij Mij.

Vanuit onze visie en uitgangspunten denken we graag met gemeenten mee over hoe zij de kracht van bewoners en ervaringskennis beter kunnen benutten en hoe een duurzame samenwerking tussen bewoners, professionals en maatschappelijke organisaties vorm kan krijgen.

Iedere gemeente en iedere lokale context is anders. Daarom geloven we niet in een blauwdruk die overal hetzelfde werkt. Samen onderzoeken we wat er lokaal nodig is, welke kansen en mogelijkheden er al zijn en hoe Het Begint Bij Mij kan aansluiten bij bestaande initiatieven en samenwerkingsstructuren.

We kunnen ondersteunen bij het ontwikkelen en implementeren van de aanpak, het opleiden en begeleiden van bewoners en professionals en het opbouwen van een duurzaam lokaal netwerk.

Wij geloven dat een sterke sociale basis begint bij de kracht van mensen zelf. Door bewoners de ruimte te geven om hun kennis, ervaring en betrokkenheid in te zetten, ontstaat een waardevolle beweging die verder reikt dan één training of één organisatie.

Vanuit Peer3 zetten we onze ervaring graag in om samen met gemeenten en organisaties te ontdekken hoe deze beweging ook op andere plekken kan groeien.

Bekijk ook dit filmpje waarin ouders zelf vertellen wat Het Begint Bij Mij voor hen betekent. Ook komen opgeleide inwoners aan het woord.