Doe jij ook mee?

Patronen doorbreken, het begint bij ons als beleidsmaker, adviseur, ontwikkelaar onderzoeker en jeugdhulpverlener!

Steeds meer besef ik dat we met Het Begint Bij Mij zelf een patroon aan het doorbreken zijn.

Ik neem je mee in mijn reis in het landschap van de jeugdhulpverlening. Toen ik begon als verpleegkundige, eerst in het ziekenhuis en later bij de JGZ dacht ik dat mijn verantwoordelijkheid was om anderen te helpen. Dat ik de antwoorden moest hebben op hun vragen en problemen. Het was mijn werk om problemen van anderen op te lossen. Ik gebruikte het balansmodel van Bakker om te weten op welke risicofactoren ik moest letten.  Wanneer ik sprak met ouders en jeugdigen, was ik vooral aan het luisteren of ik een vraag of risico kon ontdekken, waar ik vanuit mijn expertise een advies over kon geven. Ik vond mezelf een slechte hulpverlener wanneer ik geen antwoord had.

Later als beleidsadviseur was ik ook weer bezig met het luisteren en bedenken van oplossingen. Ik schreef mooie adviezen die uiteindelijk vaak niet in de praktijk werden uitgevoerd. Er was vaak onvoldoende tijd of onvoldoende personeel voor.

Alles wat je aandacht geeft groeit

Door (mijn) aandacht te besteden aan problemen en risico’s groeien ze. We zien dat de vraag naar jeugdhulp alleen maar stijgt. Hoe meer problemen we (proberen) op te lossen, hoe meer problemen er lijken te ontstaan. Dit is om moedeloos van te worden. Dat is precies het gevoel waar ik afgelopen jaren regelmatig mee rondgelopen heb.

Naast advieswerk en projecten begonnen we zo’n vijftien jaar geleden onze reis met het programma ‘Het Begint Bij Mij’ in Nederland. Ik merkte dat dit programma anders is.

Ik zag hoe ouders enthousiast werden en zelf aan de slag gingen met wat zij zelf belangrijk vonden. Ze hadden meer energie en vertrouwen en in hun gezinnen veranderde de sfeer. Ook in de evaluaties zien we vrijwel altijd positieve resultaten. De trainers vertellen ons al jaren hoe blij en dankbaar zij zijn als we weer met een training ‘Het Begint Bij Mij’ aan de slag mogen. Jaren hadden we het gevoel dat we iets moois deden, maar we konden er niet echt de vinger op leggen waarom.

We kregen vorig jaar bij onze tweede aanvraag om opgenomen te worden in de databank van NJI weer te horen dat ‘Het Begint Bij Mij’ daar niet in kon worden opgenomen. Reden van de afwijziging is dat we geen duidelijke doelgroep en probleem hebben omschreven. We moeten ook onderzoeken hoe Het Begint Bij Mij bijdraagt aan het oplossen van het omschreven probleem bij deze doelgroep. Als we dat gedaan hadden, konden ze onze aanvraag in overweging nemen.

Ook nu weer overviel mij een gevoel van moedeloosheid.

Totdat ik vorige week het balansmodel van Bakker er weer eens bij pakte. Ik keek nu naar de andere kant van de balans, naar de beschermende factoren. Ik besefte dat wat onze trainers met het programma Het Begint Bij Mij voor elkaar krijgen is, dat ouders en kinderen bouwen aan meer en sterkere beschermende factoren.

Met hoe meer beschermende factoren hoe groter de kans dat je wanneer het even tegenzit, je daarmee om kunt gaan. Dat je weet wat je kunt doen en wie je om hulp kunt vragen. Echt duurzaam patronen doorbreken begint dus bij het vergroten van de draagkracht van gezinnen. Beschermende factoren houden je in balans, zoals in plaatje hieronder gevisualiseerd.

Ik ben er steeds meer van overtuigd dat als we patronen willen doorbreken, we de focus moeten leggen op het opbouwen van beschermende factoren. Beschermende factoren zijn bekend voor kinderen en volwassen, ik noem er hieronder een aantal op:

• een goed sociaal netwerk
• goede oudervaardigheden
• Een veilige hechtingsstijl
• Goede sociale vaardigheden en communicatief vermogen
• Een positief zelfbeeld en voldoende zelfvertrouwen
• Emotionele veerkracht en probleemoplossend vermogen
• Onvoorwaardelijke liefde, warmte en affectie van ouders of verzorgers
• Duidelijke normen, waarden en consequente regels
• Een stabiele gezinssituatie en goede relaties tussen gezinsleden
• Actieve betrokkenheid van ouders bij school en vrijetijdsbesteding
• Steun van belangrijke volwassenen (zoals leraren, coaches of familie)
• Het hebben van minstens één goede vriend(in)
• Een positief klimaat met voldoende kansen voor ontwikkeling
• Vrijetijdsbesteding die aansluit bij de interesses en talenten

Laten we allemaal meer aandacht, tijd, onderzoek en energie besteden aan het opbouwen van beschermende factoren. Doe jij mee?